Przy bólu pleców prędzej czy później pada pytanie o prądy TENS. Urządzenie kosztuje tyle co kilka wizyt, mieści się w szufladzie i obiecuje ulgę bez tabletek. Brzmi dobrze, tylko że wokół TENS narosło sporo nieporozumień: czym to właściwie jest, na co działa, a czego od niego oczekiwać nie warto. Poniżej konkretnie, z naciskiem na kręgosłup.
Piszemy o zasadzie działania i doborze urządzenia. Ból pleców z drętwieniem nogi, osłabieniem siły albo zaburzeniami oddawania moczu to zupełnie inna sytuacja i elektrostymulator nie jest tu pierwszym krokiem.
Czym jest TENS i skąd bierze się ulga
TENS to skrót od przezskórnej elektrycznej stymulacji nerwów. Na skórę naklejasz elektrody, a urządzenie wysyła między nimi impulsy o małym natężeniu. Czujesz mrowienie, czasem delikatne pulsowanie, nigdy skurcz mięśnia.
Ulga bierze się stąd, że te impulsy pobudzają grube włókna czuciowe, które przewodzą bodźce szybciej niż cienkie włókna bólowe. Rdzeń kręgowy dostaje w tym samym czasie dwa sygnały i przepuszcza dalej ten silniejszy, a więc mrowienie zamiast bólu. To nie jest leczenie przyczyny, tylko przykrycie sygnału bólowego innym sygnałem, i właśnie dlatego efekt trzyma tak długo, jak długo trwa zabieg, plus zwykle jakiś czas po nim.
TENS a EMS, czyli dwie różne rzeczy w jednej obudowie
Wiele urządzeń ma oba tryby i to główne źródło zamieszania przy zakupie.
TENS działa na czucie. Ma zmniejszyć ból, nie napina mięśni. Używa się go przy bólu przewlekłym, między innymi w odcinku lędźwiowym.
EMS działa na mięśnie. Wywołuje skurcz, żeby mięsień popracował. Stosowany przy osłabieniu mięśniowym i w treningu, a nie w celu przeciwbólowym.
Jeśli kupujesz urządzenie na ból pleców, interesuje Cię przede wszystkim jakość trybu TENS. Tryb EMS potraktuj jako dodatek, a nie argument za droższym modelem.
Czego realnie oczekiwać przy bólu kręgosłupa
Tu trzeba powiedzieć rzecz, której producenci nie mówią: dowody na skuteczność TENS przy bólu krzyża są niejednoznaczne. Część badań pokazuje wyraźną ulgę, część nie widzi różnicy wobec pozorowanego zabiegu, a jakość tych badań bywa niska. W praktyce oznacza to, że jednym osobom pomaga zauważalnie, innym wcale, i nie da się z góry powiedzieć, do której grupy trafisz.
Co z tego wynika: TENS jest sensownym dodatkiem, kiedy chcesz zmniejszyć ból na tyle, żeby normalnie się poruszać i wrócić do aktywności. Nie jest natomiast zamiennikiem pracy nad obciążeniem kręgosłupa i nie naprawi przyczyny bólu. Urządzenie, które stoi w szafie, bo „samo ma leczyć", nie zrobi nic.
Dwa kanały to dwie pary elektrod, czyli możliwość objęcia szerszego obszaru.
Elektrostymulacja
Szukasz urządzenia TENS? Sprawdź liczbę kanałów, programy i zestaw elektrod.
Zobacz elektrostymulatory → · zadzwoń lub napisz
Jak układa się elektrody na plecach
Zasada jest jedna i wynika z budowy ciała: elektrody obejmują bolące miejsce, a prąd ma płynąć przez tkanki między nimi. Przy odcinku lędźwiowym oznacza to dwie elektrody po obu stronach kręgosłupa, na wysokości bólu, w odstępie kilku centymetrów.
Nie naklejaj elektrod na same wyrostki kręgów, czyli na twardą linię w środku pleców. Pod skórą jest tam kość, a nie tkanka, którą chcesz pobudzić.
Skóra ma być czysta i sucha, bez balsamu. Tłuszcz zwiększa opór i zabieg robi się nieprzyjemny przy niższej mocy.
Natężenie zwiększaj do wyraźnego, ale komfortowego mrowienia. Ból podczas zabiegu oznacza, że jest za mocno, a nie że lepiej działa.
Nie umieszczaj elektrod na przedniej części szyi ani po dwóch stronach klatki piersiowej tak, żeby prąd przechodził przez serce.
Kiedy TENS odpada
Wszczepiony rozrusznik serca albo inne urządzenie wszczepialne.
Ciąża, zwłaszcza okolica brzucha i odcinka lędźwiowo-krzyżowego.
Padaczka oraz stymulacja w okolicy głowy i szyi.
Skóra uszkodzona, zmieniona zapalnie albo pozbawiona czucia w miejscu naklejenia elektrod.
Niewyjaśniony ból, który pojawił się nagle i narasta. Przykrycie takiego sygnału to zły pomysł, zanim wiadomo, co go wywołuje.
Na co patrzeć w urządzeniu
Parametry, które faktycznie robią różnicę, a które sklepy podają rzadko:
Liczba kanałów. Dwa kanały to dwie pary elektrod, czyli możliwość objęcia szerszego obszaru albo dwóch miejsc naraz. Przy plecach to realna wygoda.
Regulacja natężenia osobno dla każdego kanału. Bez niej jedna strona pleców dostaje za mało, druga za dużo.
Programy z możliwością ustawienia czasu. Typowy zabieg trwa od dwudziestu do trzydziestu minut i dobrze, gdy urządzenie samo się wyłącza.
Zasilanie i dostępność elektrod. Elektrody są materiałem zużywalnym, tracą przyczepność po kilkunastu, kilkudziesięciu użyciach. Sprawdź, czy da się dokupić pasujące i w jakim rozmiarze.
Pełną ofertę znajdziesz w elektrostymulacji. Jeśli ból lędźwiowy wraca przy dłuższym siedzeniu, obok urządzenia warto pomyśleć o poduszce lędźwiowej, a przy dźwiganiu o pasie lędźwiowo-krzyżowym.
Najczęstsze pytania
Ile razy dziennie można stosować TENS?
Instrukcja producenta podaje granicę dla konkretnego modelu i warto się jej trzymać. W praktyce zabieg powtarza się kilka razy dziennie w okresie nasilenia bólu, a nie trzyma się elektrod na skórze bez przerwy.
Czy mrowienie musi być mocne, żeby działało?
Ma być wyraźne i komfortowe. Zwiększanie natężenia do granicy bólu nie daje lepszego efektu, za to potrafi podrażnić skórę pod elektrodą.
Czy TENS wyleczy rwę kulszową?
Nie. Może zmniejszyć odczuwanie bólu, ale nie działa na przyczynę drażnienia korzenia nerwowego. Przy bólu promieniującym do nogi z drętwieniem lub osłabieniem siły samo tłumienie sygnału to zła droga.
Na skróty
TENS przykrywa sygnał bólowy innym bodźcem i działa głównie w trakcie zabiegu. Przy bólu krzyża bywa pomocny, choć dowody są niejednoznaczne i część osób nie odczuje różnicy. Elektrody układaj po bokach kręgosłupa, natężenie do wyraźnego mrowienia, a przy rozruszniku, ciąży czy niewyjaśnionym bólu odpuść. Urządzenia znajdziesz w elektrostymulacji, a w razie pytań napisz do nas.
